Wózek widłowy i wózek teleskopowy służą do podnoszenia oraz przemieszczania ładunków, jednak pod względem konstrukcji i sposobu obsługi są to urządzenia znacznie się od siebie różniące. Różnice dotyczą również kwalifikacji wymaganych od operatora.
Osoba posiadająca uprawnienia pozwalające na obsługę zwykłego wózka widłowego nie może automatycznie rozpocząć pracy na wózku teleskopowym. Dlatego przed wyborem szkolenia warto wiedzieć, jaki zakres uprawnień UDT będzie potrzebny i jakie urządzenia będzie można później obsługiwać.
Jak UDT dzieli uprawnienia na wózki jezdniowe podnośnikowe?
Obecnie funkcjonują dwa podstawowe zakresy kwalifikacji dotyczące wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia. Oficjalne nazwy stosowane przez UDT są dość długie, ale warto je znać.
- Wózki jezdniowe podnośnikowe bez wysięgnika
Pełna nazwa zakresu to:
Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wyłączeniem wózków z wysięgnikiem oraz wózków z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem.
Do tej grupy należą przede wszystkim klasyczne wózki wykorzystywane w magazynach, centrach logistycznych, zakładach produkcyjnych czy hurtowniach.
Mogą to być między innymi:
- wózki czołowe,
- wózki boczne,
- wózki wysokiego składowania,
- wózki prowadzone,
- wózki zasilane elektrycznie,
- wózki spalinowe,
- wózki zasilane LPG.
Zaświadczenie kwalifikacyjne dla tego zakresu jest obecnie wydawane na 10 lat.
- Wózki jezdniowe podnośnikowe z wysięgnikiem
Drugi zakres obejmuje:
Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem oraz wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem.
Do tej kategorii należą przede wszystkim wózki teleskopowe, często spotykane na budowach, w przemyśle, rolnictwie czy przy pracach montażowych.
Zaświadczenie kwalifikacyjne dla tego zakresu wydawane jest na 5 lat.
Najważniejsza różnica
| Rodzaj kwalifikacji | Przykładowe urządzenia | Ważność |
| Wózki bez wysięgnika | wózek czołowy, boczny, magazynowy, wysokiego składowania | 10 lat |
| Wózki z wysięgnikiem | wózek teleskopowy, teleskopowy obrotowy | 5 lat |
Czy uprawnienia na wózek teleskopowy pozwalają obsługiwać zwykły wózek widłowy?
Tak.
Zakres obejmujący wózki z wysięgnikiem jest zakresem szerszym. Osoba posiadająca takie kwalifikacje może obsługiwać również pozostałe wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia.
Dlatego osoba, która planuje pracować zarówno na klasycznych wózkach widłowych, jak i wózkach teleskopowych, może rozważyć od razu uzyskanie szerszego zakresu kwalifikacji.
W CT Szkolenia prowadzimy szkolenia dla obu zakresów, a w przypadku szkolenia na wózki z wysięgnikiem uczestnicy przygotowywani są do obsługi bardziej wymagającego urządzenia teleskopowego.
Czy zwykłe uprawnienia na wózek widłowy pozwalają obsługiwać wózek teleskopowy?
Nie.
Jeżeli na zaświadczeniu kwalifikacyjnym znajduje się zakres:
„z wyłączeniem wózków z wysięgnikiem…”
operator nie może na jego podstawie obsługiwać wózka teleskopowego.
W takim przypadku konieczne jest uzyskanie kwalifikacji obejmujących wózki jezdniowe podnośnikowe z wysięgnikiem.
Jest to szczególnie ważne dla osób zmieniających pracę. Pracodawca może wymagać nie tylko doświadczenia w obsłudze wózków, ale również odpowiedniego zakresu kwalifikacji dla konkretnego typu urządzenia.
Dlaczego wózek teleskopowy wymaga szerszej wiedzy?
W klasycznym wózku czołowym ładunek podnoszony jest przede wszystkim poprzez ruch karetki wideł po maszcie.
W wózku teleskopowym sytuacja jest bardziej złożona. Operator może:
- podnosić wysięgnik,
- opuszczać wysięgnik,
- wysuwać i chować teleskop,
- zmieniać położenie osprzętu,
- korzystać z podpór,
- a w wózkach obrotowych dodatkowo obracać nadwozie robocze.
Oznacza to, że w czasie pracy zmienia się nie tylko wysokość ładunku, ale również jego odległość od maszyny.
Ma to bezpośredni wpływ na stateczność wózka.
Diagram udźwigu – jedna z najważniejszych rzeczy dla operatora wózka teleskopowego
Jednym z podstawowych zagadnień podczas szkolenia jest prawidłowe korzystanie z diagramu udźwigu.
W przypadku klasycznego wózka widłowego operator również musi przestrzegać parametrów dopuszczalnego udźwigu. W wózku teleskopowym sytuacja jest jednak bardziej dynamiczna.
Przykładowo maszyna może bezpiecznie podnieść kilka ton, kiedy ładunek znajduje się blisko pojazdu, ale po wysunięciu wysięgnika dopuszczalny ciężar może znacząco się zmniejszyć.
Operator musi więc uwzględniać jednocześnie:
- masę ładunku,
- położenie środka ciężkości,
- długość wysunięcia wysięgnika,
- kąt podniesienia wysięgnika,
- zastosowany osprzęt,
- ustawienie podpór,
- konfigurację maszyny.
Nie można zatem kierować się wyłącznie wartością „maksymalnego udźwigu” podaną w podstawowych danych technicznych wózka.
Stateczność wózka teleskopowego
Kolejną istotną różnicą jest sposób oceny stateczności urządzenia.
Im dalej ładunek znajduje się od maszyny, tym większy moment wywracający działa na wózek. Z tego względu szczególnie niebezpieczne może być jednoczesne:
podnoszenie ciężkiego ładunku + wysuwanie wysięgnika.
W przypadku niektórych urządzeń znaczenie ma również ustawienie podpór, pochylenie podłoża czy kierunek ustawienia wysięgnika względem podwozia.
Nowoczesne wózki teleskopowe mogą być wyposażone w elektroniczne systemy kontroli stateczności. Sterownik wykorzystuje informacje pochodzące między innymi z czujników położenia i obciążenia oraz ogranicza ruchy, które mogłyby doprowadzić do niebezpiecznej konfiguracji maszyny.
Systemy bezpieczeństwa nie zwalniają jednak operatora z obowiązku prawidłowego odczytywania diagramu udźwigu i przestrzegania instrukcji eksploatacji.
Jak wygląda egzamin UDT na wózki?
Egzamin kwalifikacyjny składa się z dwóch części:
- części teoretycznej,
2. części praktycznej.
Pozytywny wynik całego egzaminu wymaga zaliczenia obu części.
Część teoretyczna
Podczas części teoretycznej sprawdzana jest wiedza dotycząca między innymi:
- budowy urządzenia,
- obowiązków operatora,
- podstaw bezpiecznej eksploatacji,
- dokumentacji urządzenia,
- urządzeń zabezpieczających,
- zasad postępowania w sytuacjach awaryjnych,
- stateczności,
- udźwigu,
- przygotowania wózka do pracy.
UDT publikuje na swojej stronie przykładowe pytania egzaminacyjne osobno dla obu zakresów wózków.
Część praktyczna
Podczas egzaminu praktycznego kandydat musi wykazać, że potrafi bezpiecznie przygotować urządzenie do pracy oraz prawidłowo nim operować.
W zależności od urządzenia może to obejmować między innymi:
- kontrolę stanu technicznego przed rozpoczęciem pracy,
- identyfikację elementów urządzenia,
- sprawdzenie działania zabezpieczeń,
- prawidłową interpretację parametrów urządzenia,
- jazdę i manewrowanie,
- podnoszenie ładunku,
- przewożenie ładunku,
- bezpieczne odłożenie ładunku.
W przypadku kwalifikacji obejmujących wózki z wysięgnikiem egzamin praktyczny powinien odbywać się na urządzeniu reprezentatywnym dla tej grupy, a więc na odpowiednim wózku z wysięgnikiem albo urządzeniu z operatorem podnoszonym wraz z ładunkiem. Takie podejście zostało potwierdzone również w stanowisku Ministerstwa Rozwoju i Technologii dotyczącym egzaminów kwalifikacyjnych.
Czy kurs przed egzaminem UDT jest obowiązkowy?
W procedurze uzyskania zaświadczenia kwalifikacyjnego UDT wskazuje przede wszystkim konieczność złożenia odpowiedniego wniosku, wniesienia opłaty oraz uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu. Zaświadczenie o ukończeniu kursu nie jest wskazane jako dokument wymagany do złożenia wniosku o sprawdzenie kwalifikacji.
Nie oznacza to jednak, że osoba bez wcześniejszego przygotowania powinna przystępować do egzaminu.
Egzamin sprawdza zarówno wiedzę techniczną, jak i rzeczywiste umiejętności obsługi urządzenia. Szczególnie w przypadku wózków teleskopowych kandydat powinien wcześniej przećwiczyć między innymi pracę wysięgnikiem, korzystanie z diagramu udźwigu i ocenę stateczności urządzenia.
Najczęstszy błąd przy wyborze kursu
Jednym z częstszych problemów jest wybór szkolenia wyłącznie na podstawie potocznego określenia „kurs na wózek widłowy”.
Przed zapisem należy sprawdzić, jaki dokładnie zakres kwalifikacji będzie uzyskiwany.
Jeżeli planujesz pracę wyłącznie na klasycznych wózkach magazynowych, wystarczający może być zakres bez wózków z wysięgnikiem.
Jeżeli natomiast chcesz pracować na:
- ładowarce teleskopowej,
- wózku teleskopowym,
- wózku teleskopowym obrotowym,
- albo zależy Ci na możliwie szerokim zakresie kwalifikacji,
warto wybrać szkolenie obejmujące wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem.
Kurs na wózki widłowe i teleskopowe w Gdańsku
W CT Szkolenia w Gdańsku przygotowujemy kursantów do egzaminów dla obu zakresów kwalifikacji.
Posiadamy własny plac manewrowy oraz własne urządzenia wykorzystywane podczas szkolenia, w tym klasyczne wózki jezdniowe podnośnikowe i wózek z wysięgnikiem.
Dużą zaletą takiego rozwiązania jest możliwość prowadzenia szkolenia praktycznego oraz egzaminu na tym samym placu i na sprzęcie, który kursant wcześniej poznał podczas zajęć.
Podczas części praktycznej uczestnicy uczą się między innymi:
- prawidłowego przygotowania wózka do pracy,
- codziennej kontroli stanu technicznego,
- bezpiecznej jazdy,
- pobierania i odkładania ładunków,
- manewrowania urządzeniem,
- prawidłowej obsługi wysięgnika,
- korzystania z diagramu udźwigu,
- zasad zachowania stateczności urządzenia.
Celem szkolenia nie jest wyłącznie przygotowanie do zdania egzaminu, ale również przekazanie umiejętności potrzebnych do późniejszej bezpiecznej pracy operatora.
Wózek widłowy czy teleskopowy – jakie uprawnienia wybrać?
Najprościej można przyjąć następującą zasadę:
Jeżeli będziesz pracować tylko na zwykłych wózkach magazynowych – wystarczające mogą być uprawnienia bez wózków z wysięgnikiem.
Jeżeli zamierzasz pracować również na wózkach teleskopowych – wybierz szerszy zakres obejmujący wózki z wysięgnikiem.
Warto zastanowić się nie tylko nad urządzeniem, na którym pracujesz obecnie, ale również nad tym, jakie kwalifikacje mogą być przydatne w przyszłości.
Najczęściej zadawane pytania – FAQ
Czy mając uprawnienia na zwykły wózek widłowy mogę jeździć wózkiem teleskopowym?
Nie, jeżeli posiadany zakres wyłącza wózki z wysięgnikiem. Do obsługi wózka teleskopowego potrzebne są kwalifikacje obejmujące wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem.
Czy uprawnienia na wózek teleskopowy pozwalają jeździć zwykłym wózkiem widłowym?
Tak. Jest to szerszy zakres kwalifikacji, obejmujący również pozostałe wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia.
Ile są ważne uprawnienia na wózek widłowy?
Dla wózków z mechanicznym napędem podnoszenia z wyłączeniem wózków z wysięgnikiem okres ważności wynosi 10 lat.
Ile są ważne uprawnienia na wózek teleskopowy?
Dla zakresu obejmującego wózki z wysięgnikiem okres ważności wynosi 5 lat.
Czy egzamin UDT ma część praktyczną?
Tak. Egzamin kwalifikacyjny składa się z części teoretycznej oraz praktycznej i obie części muszą zostać zaliczone.
Gdzie można zrobić kurs na wózki widłowe i teleskopowe w Gdańsku?
CT Szkolenia prowadzi kursy na wózki jezdniowe podnośnikowe w Gdańsku przy ul. Potokowej 2. Szkolenie praktyczne odbywa się na własnym placu manewrowym i własnych urządzeniach wykorzystywanych również podczas egzaminów.
Chcesz zdobyć uprawnienia na wózki widłowe lub wózki z wysięgnikiem?
Sprawdź najbliższe terminy kursów w CT Szkolenia w Gdańsku i przygotuj się do egzaminu na sprzęcie, który poznasz już podczas zajęć praktycznych.
DŹWIGAJ WIEDZĘ.
